Uchylenie obowiązku alimentacyjnego

Uchylenie obowiązku płacenia alimentów na rzecz dziecka? To możliwe.

Zakres i zasady świadczeń alimentacyjnych reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z treścią Kodeksu, rodzice jako opiekunowie prawni są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Obowiązek alimentacyjny nie wygasa zatem automatycznie z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości. Ponadto przepisy prawa nie określają do kiedy należy płacić alimenty. Nie wynika to również z wyroku sądu zasądzającego świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka. W jaki sposób zatem można uchylić się od świadczenia alimentacyjnego?

Pierwszorzędnie należy pamiętać, że uchylenie się od realizowania obowiązku alimentacyjnego możliwe jest tylko w odniesieniu do dziecka pełnoletniego. Wynika to wprost z przepisu art. 144 [1] k.r.o. – trudno bowiem dopatrywać się przesłanek do zaprzestania płacenia alimentów względem małoletniego dziecka, które potrzebuje środków utrzymania i wychowania w stopniu większym, niż choćby dziecko pełnoletnie. Co więcej, zobowiązany rodzic nie może zaprzestać płacenia alimentów automatycznie w przypadku gdy stwierdzi, że dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Jeżeli alimenty zostały zasądzone wyrokiem sądu, to doprowadzenie do uchylenia obowiązku alimentacyjnego jest możliwe także wyłącznie przed sądem. Zobowiązany do alimentów może zaprzestać ich płacenia, dopiero wtedy, gdy otrzyma wyrok uchylający obowiązek alimentacyjny. Aby sąd uchylił obowiązek alimentacyjny muszą zostać spełnione następujące przesłanki:

dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać – środki finansowe dziecka pozwalają mu na samodzielną egzystencję bez potrzeby wsparcia rodziców;
uprawnione do alimentów dziecko posiada majątek, który przynosi dochody pozwalające mu na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania – np. dziecko otrzymało darowiznę, spadek, które to generują dochody w pełni pokrywające koszty utrzymania;
realizowanie obowiązku alimentacyjnego przez rodziców powiązane jest z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko pełnoletnie nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się – np. wykazanie, że po opłaceniu świadczenia alimentacyjnego rodzic nie jest w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych, bądź sytuacja w której dziecko nie podejmuje stosownych kroków do osiągnięcia samodzielności, pomimo wieku i perspektyw rozwojowych np. zaniedbuje edukację;
żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego – zobowiązany może uchylić się od alimentów z uwagi na rażąco niewłaściwe zachowania uprawnionego np. godzące przez dziecko w życie i zdrowie członka rodziny, jego godność, dobre imię;

Uchylenie alimentów

Postępowanie sądowe zmierza do ustalenia, czy wystąpiła którakolwiek z ww. przesłanek do uchylenia obowiązku alimentacyjnego lub stwierdzenia, że obowiązek ten ustał oraz daty jego ustania. Sprawę inicjuje złożenie właściwego powództwa. Ponadto, w pozwie można żądać uchylenia obowiązku alimentacyjnego z datą wsteczną przez wskazanie tej daty, z którą rodzic wiąże wystąpienie przesłanek ustania obowiązku alimentacyjnego i ich umotywowanie.

Przedmiotowy pozew należy wnieść do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego- czyli w tym przypadku dziecka. Pozew podlega opłacie sądowej wyliczonej na podstawie przemnożenia raty alimentacyjnej przez 12 (bierze się pod uwagę cały rok) co stanowi wartość przedmiotu sporu w sprawie o uchylenie obowiązku alimentacyjnego i na tej podstawie określa się opłatę sądową zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.